Doorstroombeleid broedplaatsen Amsterdam
Vraag naar ateliers groter dan het aanbod
Er zijn meer kunstenaars dan atelierruimtes in Amsterdam: de vraag naar werkruimte is al jaren groter dan het aanbod. Om meer doorstroming binnen broedplaatsen te creëren, kwam er vanuit gemeente Amsterdam in 2016 nieuw beleid: kunstenaars mogen maximaal tien jaar in een gesubsidieerde ruimte zitten. Om zo de doorstroom te bevorderen en ruimte te creëren voor nieuwe kunstenaars. Maar wat levert dit in de praktijk op?
DSP onderzocht samen met Ipsos I&O of dit beleid de gewenste effecten zou halen. Zij deden dit met een enquête en een aantal interviews onder de 77 broedplaatsverhuurders. Spoiler alert: dat bleek niet zo te zijn. Sterker nog, het onderzoek leidde er uiteindelijk toe dat er een streep door het beleid ging. Waarom precies, en welke aanbevelingen kwamen daar nog meer uit?
Wat was er precies aan de hand?
Broedplaatsen vormen het hart van de culturele en creatieve sector in Amsterdam, maar de ruimte is schaars. Huurprijzen en servicekosten stijgen en het wordt steeds moeilijker voor kunstenaars en creatieven om betaalbare werk- en woonruimte te vinden.
Onder het doorstroombeleid moesten kunstenaars en creatieven (toegewezen via de ‘CAWA-regeling’) na een huurcontract van 10 jaar doorstromen naar een niet-gesubsidieerde ruimte. Het idee hierachter was dat er zo plek vrijkomt voor nieuwe makers, en dat broedplaatsen daardoor divers, dynamisch en toegankelijk blijven.
Tegelijkertijd werd de regeling door veel kunstenaars en creatieven als onwenselijk ervaren, omdat zij vreesden dat het in de praktijk moeilijk zou zijn om na tien jaar een andere betaalbare werkruimte in Amsterdam te vinden.
De gevolgen
Uit ons onderzoek bleek dat het doorstroombeleid waarschijnlijk niet zou leiden tot een diverser, dynamischer en toegankelijker broedplaatsenaanbod. Er blijkt namelijk al natuurlijke doorstroom plaats te vinden, terwijl het grootste probleem vooral het structurele tekort aan betaalbare werkruimte is. Daarnaast zorgt het beleid voor onzekerheid bij kunstenaars en blijkt de toegang tot vrijkomende ateliers vooral afhankelijk van bestaande netwerken.
Op basis van deze bevindingen stelde het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam in oktober 2025 voor om het doorstroombeleid te schrappen. De gemeenteraad van Amsterdam nam dit voorstel over in de raadsvergadering van 12 en 13 november 2025. Daarmee is de doorstroomregeling uit het Amsterdams Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023–2026 geschrapt (zie hier de stukken).
Actieplan diverse en toegankelijke broedplaatsen
In plaats daarvan verschuift de focus naar het verbeteren van de toegankelijkheid en verdeling van beschikbare ruimte. Met ‘Het Actieplan diverse en toegankelijke broedplaatsen’ formuleerde het college maatregelen zoals het toegankelijk maken van vrijkomende ruimtes, netwerk- en kennissessies voor kunstenaars, experimenten met laagdrempelige verhuur en ondersteuning van nieuwe broedplaatsinitiatieven.
Lees hier het DSP-rapport en de gemeenteraadstukken
Meer weten?
Neem dan contact op met:
Salama Konaté
Onderzoeker en adviseur
“Ik geloof dat elk onderzoek sterker wordt door niet alleen óver de mensen te praten om wie het gaat, maar om met ze in gesprek te gaan.”
Yan Crabbendam
Onderzoeker en adviseur
“Samen tot de oplossing!”
