Excessief geweld op en rond voetbalvelden

Hoe groot is het probleem en wat werkt?

In december 2012 kwam een Nederlandse grensrechter om het leven nadat hij na een jeugdwedstrijd werd mishandeld. Het incident schokte Nederland en zette voetbalgeweld hoog op de maatschappelijke agenda. Ook vandaag verschijnen nog regelmatig berichten over geweld op en rond de voetbalvelden. Maar hoe groot is dit probleem eigenlijk? En wat kunnen we eraan doen?

Onderzoek naar de omvang van voetbalgeweld

In opdracht van het programma Politie & Wetenschap onderzocht DSP-groep geweld in het amateurvoetbal. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met betrokkenen van 25 voetbalverenigingen, de politie en gemeenten. Het onderzoek richtte zich op de omvang en ernst van geweldsincidenten, de oorzaken ervan en mogelijke oplossingen. Daarbij werd intensief samengewerkt met de KNVB.

Wat blijkt?

Het onderzoek laat zien dat er grote verschillen bestaan tussen voetbalverenigingen. Aan de ene kant zijn er clubs waar nauwelijks incidenten plaatsvinden. Aan de andere kant staan zogenaamde risicoclubs, waar meerdere keren per jaar sprake is van ernstige incidenten.

Op basis van beschikbare cijfers en praktijkonderzoek wordt geschat dat er jaarlijks bij ongeveer 1.000 van de ruim 750.000 voetbalwedstrijden sprake is van ernstig geweld. Het gaat daarbij vooral om zware fysieke geweldsincidenten buiten de directe spelsituatie, vaak met letsel als gevolg.

Minder ernstige vormen van agressie komen veel vaker voor. Denk aan verbaal geweld, schelden en lichte fysieke confrontaties. Juist deze gedragingen vormen vaak de voedingsbodem voor ernstigere incidenten.

Oorzaken van escalatie

Geweld ontstaat meestal door een combinatie van factoren. Frustratie over vermeende fouten van scheidsrechters, hard spel en onderlinge beledigingen spelen vaak een belangrijke rol. In veel gevallen zijn het bekende probleemveroorzakers of mensen met een kort lontje die uiteindelijk de grens overschrijden.

Ruimte voor verbetering

De aanpak van geweld verschilt sterk per vereniging. Omdat incidenten soms onverwacht ontstaan, ontbreekt vaak een duidelijke en consistente werkwijze. De politie wordt meestal pas ingeschakeld wanneer een club de situatie zelf niet meer onder controle krijgt. Daarnaast kunnen administratieve lasten en de angst voor sancties of boetes ervoor zorgen dat clubs incidenten niet altijd melden bij de KNVB.

Aanbevelingen

DSP-groep adviseert om meer aandacht te besteden aan maatregelen die verenigingen zelf kunnen nemen om geweld en wangedrag te voorkomen. Vooral risicoclubs hebben behoefte aan extra ondersteuning. Zij kampen vaak met meerdere interne problemen en hebben relatief veel groepen die voor overlast zorgen.

Juist bij deze verenigingen liggen kansen voor een effectieve samenwerking tussen clubs, gemeenten, politie en andere betrokken partijen. Voetbalgeweld zal waarschijnlijk nooit helemaal verdwijnen, maar met gerichte maatregelen en goede samenwerking kan het aantal incidenten aanzienlijk worden verminderd.