Ambtelijk-bestuurlijke integriteit in Caribisch Nederland

Onderzoek naar aard, risicofactoren en bevordering van integriteit binnen het openbaar bestuur op de BES-eilanden

2023
Caribisch Nederland
Beleidsonderzoek

Wat hebben we gedaan

In opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) heeft DSP-groep een onderzoek uitgevoerd naar ambtelijk-bestuurlijke integriteitsschendingen op de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en Saba). Het onderzoek bestond uit een uitgebreid bureauonderzoek en interviews met personen vanuit het bestuur, de justitieketen, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld op de drie eilanden. Hiermee werd beoogd een concreet beeld te krijgen van de aard en omvang van integriteitsschendingen, de samenhangende factoren en de effectiviteit van het huidige beleid ter bestrijding hiervan.

Voor wie hebben we dat gedaan

Dit onderzoek is uitgevoerd voor het WODC, op aanvraag van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Met als doel beleidsmakers en betrokken instanties inzicht te geven in de huidige stand van zaken rondom ambtelijk-bestuurlijke integriteit op de BES-eilanden en handvatten te bieden voor verdere beleidsontwikkeling ter bevordering van integriteit.

“In Caribisch Nederland komen vermoedelijk veel integriteitsschendingen voor waarbij oneigenlijk gebruik wordt gemaakt van bevoegdheden.”

Manja Abraham, senior onderzoeker

Belangrijkste bevindingen

Het onderzoek toont aan dat, hoewel strafbare integriteitsschendingen zelden worden gesignaleerd, er vermoedelijk veelvuldig sprake is van oneigenlijk gebruik van bevoegdheden binnen het openbaar bestuur van Caribisch Nederland. Deze schendingen worden vaak veroorzaakt door een insulaire cultuur waarin (familie)relaties boven regels gaan, wat haaks staat op de principes van de Nederlandse rechtsstaat. Om deze cultuur te veranderen, zijn armoedebestrijding, ongelijkheidsbestrijding en onderwijsbevordering essentieel.

Ambtelijk bestuurlijke integriteit Caribisch Nederland

Onderzoeksresultaten

Integriteitsschendingen in de vorm van strafbare feiten en formele ambtsmisdrijven worden nauwelijks gesignaleerd in Caribisch Nederland.
Er is vermoedelijk veelvuldig sprake van oneigenlijk gebruik van bevoegdheden, zoals het niet volgens procedures verstrekken van vergunningen en het wegkijken bij overtredingen.
Factoren die bijdragen aan deze schendingen zijn onder andere de dominante maatschappelijke norm waarbij (familie)relaties boven regels gaan, relatieve armoede, kleinschaligheid van de eilanden en een angstcultuur.
Er zijn verschillen tussen de eilanden: de problematiek wordt vooral gesignaleerd op Bonaire en in mindere mate op Sint Eustatius; op Saba waren weinig signalen van integriteitsschendingen.

De belangrijkste, maar op de korte termijn minst eenvoudig te realiseren, verbetermogelijkheid die de onderzoekers zien, betreft armoedebestrijding,