Onderzoek naar thuiszitten in Eindhoven
Steeds meer gemeenten zoeken naar manieren om kinderen en jongeren die niet of niet volledig naar school gaan beter in beeld te krijgen. Dat dit nodig is, blijkt ook uit landelijke onderzoeken. Oudervereniging Balans becijferde in Thuiszitters tellen dat minimaal 70.000 kinderen in Nederland langer dan drie maanden thuiszitten en dat een veel grotere groep geen volwaardig onderwijs ontvangt. Dit vraagstuk houdt ook de gemeente Eindhoven bezig: zij ziet het aantal uitvallende kinderen toenemen, de inzet van jeugdhulp groeien en meer druk op het (speciaal) onderwijs. Daarnaast lopen betrokken partijen aan tegen verschillende knelpunten.
Om beter inzicht te krijgen in de aard en omvang van het vraagstuk vroeg gemeente Eindhoven DSP-groep onderzoek te doen naar thuiszitten. Hoe manifesteert thuiszitten zich? Welke patronen en knelpunten zijn er? En welke handelingsvragen roept dit op bij de gemeente en haar partners?
Achter de cijfers kijken
Voor dit onderzoek voerden we zowel een kwantitatieve als kwalitatieve analyse uit, ook wel een mixed methods aanpak genoemd. Dit vonden wij noodzakelijk, omdat thuiszitten zich niet volledig laat vangen in cijfers. Cijfers laten (deels) zien hoeveel kinderen thuiszitten, maar niet welke routes zij precies doorlopen of waarom ondersteuning soms wel of niet werkt.
We gingen aan de slag met data die we van scholen, en partners hadden ontvangen. Dit was nogal een uitdaging: data was versnipperd of niet uniform geregistreerd. Een goede samenwerking met de opdrachtgever en partners was daarom essentieel om zicht te krijgen op de cijfers achter de officiële registraties van thuiszitters. Vervolgens hebben we samen met de partners de data besproken om verdere duiding te geven aan de cijfers.
Aan tafel bij gezinnen
Om vervolgens de verhalen achter de cijfers te begrijpen, gingen we langs bij elf Eindhovense gezinnen met thuiszittende kinderen en vroegen naar hun ervaring. Zo blikt één van de onderzoekers terug:
“het voelde heel persoonlijk, want je zat letterlijk bij de gezinnen aan tafel. Soms zag je het kind op de bank zitten of hoorde je dat ze hun kamer niet uitkwamen. Dan zie je een gezin wat graag vooruit wil, maar vastloopt. Dat maakt indruk”.
Verklarende factoren
Uit het onderzoek in Eindhoven komen verklarende factoren naar voren die sterk aansluiten bij het landelijke onderzoek Zicht op thuiszitten van het Kohnstamm Instituut. Thuiszitten ontstaat meestal niet plotseling, maar via een langdurig en grillig proces waarin factoren rond kind, gezin, school en systeem op elkaar inwerken. Denk aan overbelasting, neurodiverse kenmerken, prestatiedruk, stress in het gezin, kwetsbare overgangsmomenten in het onderwijs en onvoldoende passend aanbod.
Van inzicht naar verbetering
Op basis van de data en gesprekken met gezinnen formuleerden we aanbevelingen voor gemeente Eindhoven. Daarbij adviseren we de gemeente Eindhoven om samen met alle betrokken samenwerkingspartners een gezamenlijke aanpak te formuleren, met een aantal concrete speerpunten: focus op sturing en leren door data, creëren van een gezamenlijke visie, ontwikkelen van een gezamenlijke werkwijze en ontwikkelen van passend aanbod.
Lees ook:
Wil je meer weten?
Amber van Berkel
“Verbinding is net zo belangrijk als de inhoud.”
